Wiebelende handen..

In het werken met een grote diversiteit aan kinderen komen er elke dag verschillende soorten kinderen binnen wandelen. Spring-in-het-velden, verhalenvertellers, dagdromers, alleskunners, doorzetters, etc. Ieder kind uniek en dat maakt het zo speciaal. Vandaag wil ik graag wat schrijven over de kids die elk muziekstuk tot een waar spektakel maken. Waar de één hen klunzig noemt, zeg ik liever ‘veelzijdig’.

Het zijn de kinderen die een stuk tien keer kunnen spelen, maar waarbij het elke keer weer anders klinkt. Het maakt niet uit hoe vaak het geoefend is, elke versie is nieuw. Daar waar de handen aan het begin van het spelen op de juiste plek staan, dartelen ze tijdens het spelen vrolijk over alle toetsen. Soms gaat het als een trein, de andere keer als een slak. Soms wordt er op de toetsen gehamerd, soms gedanst. Laten we het erop houden dat het lijkt alsof er geen connectie is tussen hun hoofd en hun handen.

Het mooie is dat de wil om ‘goed’ en ‘netjes’ te spelen er is, misschien soms wel meer dan bij andere kinderen. En alhoewel ‘goed’ en ‘netjes’ alle twee relatieve begrippen zijn, bestaat er toch een standaard van hoe iets zou horen te klinken. Het is dus ook geen vraag wie zijn schuld het is dat het steeds zo divers is. Voor mij als juf is het altijd een afweging tussen dingen (letterlijk) door de vingers zien, complimenten geven en corrigeren. Voor niemand is het leuk als het praktisch oefenen alleen maar bestaat uit het geven van aanwijzingen en correcties. Niet goed voor het plezier, zelfvertrouwen en de onderlinge sfeer.

Naast het geven van aanmoedigingen en het linken van het spel aan de bladmuziek heb ik mij enkele tips eigen gemaakt, die het speelplezier vergroten en waarmee de kwaliteit van het spel ook vooruit gaat.

Verhalen vertellen
Ik probeer kinderen door middel van het muziekstuk een verhaal te laten vertellen. De afwisseling in dynamiek en ritme, is samen een bron van inspiratie om de fantasie te prikkelen. Mijn ervaring is dat deze kids vaak een grote fantasie hebben. Doordat het verhaal in hun hoofd zit, voelen ze dat door te spelen. Het is dan niet alleen een kwestie van noten ‘lezen’ maar meer nog van noten ‘voelen’.

Luisteren
Door samen te spelen en het soms voor te spelen en met aandacht te luisteren, slaan kinderen de noten, ritme en overgangen in zich op. Het gebeurt heel vaak dat we stuntelend aan een stuk beginnen, maar na aandachtig luisteren het opeens veel beter gaat. Dat geldt overigens niet alleen voor deze kids, maar voor bijna iedereen. Wat ook leuk is, is als de leerling de rol van de juf overneemt. Ik speel het stuk, de leerling kijkt mee en geeft tips. Leuk én leerzaam!

Tops en tips
Niets lijkt me zo vervelend als wanneer er iemand naast je zit te luisteren, je na afloop kritiek en een compliment krijgt. Ik denk ook niet dat het leerrendement daardoor wordt verhoogd. In plaats van dat ik direct de tips geef, laat ik de leerlingen altijd reflecteren. Aan het begin soms lastig, maar hoe vaker ze dit doen hoe beter dat gaat. Ze geven zichzelf 3 tops en 1 tip. Ik bekritiseer dat niet, het doet er niet toe of ik het daarmee eens ben. Het is wat zij zelf beter willen spelen. Daarna geef ik altijd een compliment en een tip voor thuis. Deze manier van werken houdt het positief en zelfbewust.

Lachen!
Het belangrijkste vind ik dat er gelachen wordt. Mét de leerling en niet om de leerling. Er is niemand zonder humor en ik vind het leuk als leerlingen grapjes maken die we kunnen gebruiken in het spelen van de muziek. Ook in muziek zit humor en ik vind het altijd een kunst die twee aan elkaar te koppelen.

Heb je vragen, opmerkingen of ideeën? Ik hoor graag van je!

Een eerste blog!

Toen het idee in mijn hoofd opkwam om een blog bij te houden over mijn belevenissen als muziekdocent en mijn manier van werken, liep mijn hoofd over van ideeën van waarover ik zou kunnen schrijven. Die lijst wordt alleen maar langer. Maar plompverloren zomaar ergens over beginnen schrijven past ook niet helemaal bij me. Vandaar dat ik maar eens ben begonnen om mijn visie op lesgeven en de diversiteit daarvan te beschrijven.

Mijn visie is dat muziekles voor iedereen mogelijk en toegankelijk moet zijn. Ik wil dat iedereen zich welkom voelt om zijn droom (want daar beginnen muzieklessen doorgaans toch mee?) waar te kunnen maken. Ik heb veel leerlingen die (bijna) begonnen zijn op een reguliere muziekschool, maar daar door verschillende redenen geen lessen meer kunnen of willen volgen.

Ik wil niets afdoen aan de kwaliteit van muziekscholen! Sterker nog: ik denk dat ik veel van hen kan leren! Dat zou ik ook graag willen, samen optrekken en kijken waarin we van elkaar kunnen leren.

Toch zijn er leerlingen die buiten de richtlijn van wat normaal zou moeten zijn vallen. Door leer- of gedragsproblemen, door een verstandelijke beperking, doordat ze meer uitleg en tijd nodig hebben, door faalangst, ga zo maar door. Allerlei ‘beperkingen’ die je daadwerkelijk als beperking zou kunnen zien als je kijkt naar wat iemand niet kan of moeilijk vind. Ik heb meer dan eens moeders aan de telefoon gehad waarvan een kind een wens heeft, waarin zij talent zien, maar die zijn weggestuurd omdat ‘het niet te doen was’. Of moeders die hun kind niet durven sturen omdat ze het willen behoeden voor weer een faalervaring. Dat raakte me en ik kon me niet voorstellen dat er helemaal geen mogelijkheden zijn.

In mijn zoektocht naar een geschikte lesmethode kwam ik al snel uit bij Hal Leonard en nadat ik me daarin geschoold had wist ik zeker dat deze het meest laagdrempelig zou zijn. Het is een speelse methode waarbij het tempo van leren vrij laag ligt. Aan de andere kant kun je er daardoor met leerlingen die snel en makkelijk leerlingen sneller doorheen. In principe is deze voor iedereen toegankelijk. Het bestaat uit een lesboek, een speelboek en een werkboek. Het lesboek vormt de basis en daarnaast staan er in het werkboek opdrachten die helpen de lesstof te begrijpen en toe te passen. Het speelboek dient bij mij voor extra liedjes voor leerlingen die oefening voor een bepaalde vaardigheid nodig hebben of als extra oefenmateriaal als ze snel door huiswerk heen zijn.

Naast deze methode gebruik ik speelse activiteiten om met theorie en spel te oefenen. Bijvoorbeeld in het leren (herkennen) van intervallen, dynamiek, noten lezen en samenspel. Deze heb ik zelf ontwikkeld en ik ben bezig dit verder vorm te geven zodat het ook toegankelijk is voor andere docenten. Ook maak ik gebruik van de iPad en heb ik inmiddels een aardige schat aan spellen en oefeningen gevonden. Kinderen zijn er gek op!

Zelf heb ik de regie over de les. Ik stel vooraf vast wat we deze les gaan behandelingen en wat ik ermee wil bereiken zodat een leerling vooruit gaat. Voor een deel bepaal ik dus wat ik aan ga leren. Maar de wijze waarop stem ik zoveel mogelijk af met de leerling. Sommige kids hebben veel energie, dan zitten we geen half uur stil te spelen en gebruiken we het lichaam zelf om te leren. Anderen hebben juist behoefte aan rust in de les om zich te concentreren en korte oefeningen. Ik bespreek dit altijd samen, zodat een leerling hierin zelf sturend is. Vrijwel altijd gaat een leerling met plezier naar huis en hebben we gedaan wat volgens mijn planning moest.

Graag schrijf ik later nog meer over verschillende werkvormen en ideeën! Heb je vragen of opmerkingen; laat dan zeker even een berichtje achter!